Gezegenin hafızasını donduruyorlar

Fransa-İtalya iştirakindeki Concordia araştırma üssü yakınlarında, Antarktika platosunun yüksek kesitinde yer alan ve insan üretimi bir buz mağarasından oluşan bu sığınak, 14 Ocak’ta resmen açıldı. Birinci iki buz çekirdeği, Avrupa’dan Antarktika’ya eksi 20°C’lik özel konteynerler içinde taşındı ve artık yüzeyin dokuz metre altında yer alan buz mağarasında, gelecekteki araştırmalar için kıymetli bir kayıt olarak saklanıyor.

Bu iki örneğe, önümüzdeki yıllarda Bolivya’dan Tacikistan’a kadar dünyanın farklı bölgelerindeki buzullardan alınacak yeni numunelerin eklenmesi planlanıyor. Bilim insanları, gezegenin kriosferine dair bu doğal arşivi, büsbütün eriyip yok olmadan evvel müdafaa altına almak için vakte karşı yarışıyor.

Ice Memory Foundation Lider Yardımcısı Profesör Carlo Barbante, buz örneklerinin neden Antarktika’da saklandığını “Buz palavra söylemez.” cümlesiyle özetliyor. Barbante’a nazaran, kutup dışı bölgelerden alınan buz çekirdekleri, geldikleri bölgelerin iklim geçmişini anlatıyor.

Gelecekte geliştirilecek yeni tekniklerle, buzun içinde hapsolmuş toz parçacıklarından DNA izlerine, volkanik patlamalardan nükleer denemelere kadar pek çok olayın izinin okunabileceği düşünülüyor.

Buzun içindeki küçük hava kabarcıkları ise atmosfer sirkülasyonu, uzun vadeli hava ve iklim eğilimleri hakkında ipuçları veriyor. Dünya’nın birçok bölgesinin ve insan faaliyetlerinin tarihinin buzullarda gizli olduğu belirtiliyor.

Ancak bu kayıtlar kalıcı değil. Barbante, Alpler için yapılan iklim projeksiyonlarının, 4 bin metrenin altındaki buzulların yüzyıl sonundan evvel yok olacağını, kalan buzların ise erime nedeniyle ziyan göreceğini ortaya koyduğunu söylüyor.

Açılış merasiminde konuşan Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Yöneticisi Celeste Saulo, buzulların esasen süratle yok olduğuna dikkat çekti. Saulo, “1975’ten bu yana buzullar, Almanya büyüklüğünde ve 25 metre kalınlığında bir buz kütlesine muadil kayıp yaşadı. Kaybolan bilgi bir daha geri getirilemez” tabirlerini kullandı.

Projenin kurucusu, İsviçre’deki EPFL’den Profesör Jérôme Chappellaz, Concordia’daki merasimin bilim insanları için bir muvaffakiyet olduğu kadar buruk bir mana da taşıdığını belirtti. Chappellaz, bu teşebbüsün, kriosferin tehdit altında olduğunun ve gezegenin hafızasını korumak için vaktin daraldığının bir kabulü olduğunu vurguladı.

Törene, Ice Memory Foundation’ın Onursal Başkanı sıfatıyla Monako Prensi II. Albert de katıldı. Prens Albert, buzulların insanlığın ortak mirası olarak görülmesi gerektiğini belirterek, “Gezegenimizin kırılganlığını ve kalıcılığını hatırlıyoruz. Gezegenimizin hafızası kıymetlidir ve onu korumak ortak görevimizdir” dedi.

Ice Memory Sanctuary’nin geleceği için birtakım riskler de bulunuyor. Concordia takımı, buz mağaralarının onlarca yıl sağlam kalacağından emin olduklarını, muhtemel bir yapısal kayma durumunda altı hafta içinde yeni bir mağara oluşturabileceklerini belirtiyor.

Sığınak, 1959 Antarktika Antlaşması ve Madrid Protokolü ile korunan bir bölgede yer alsa da, uzun vadede Fransa ve İtalya’nın diplomatik ve siyasi takviyesine muhtaçlık duyuyor. Kendini ‘insanlık için bir girişim’ olarak tanımlayan bu projenin vaadini gerçekleştirmesi, insanlığın sürdürülebilir dayanağına bağlı.

Kaynak: Sözcü