Zuckerberg geri adım attı: Milyarca dolarlık yatırımın defteri kapanıyor mu?

Meta’nın bir periyot insan etkileşiminin geleceği olarak sunduğu metaverse vizyonu, 2026’nın başında şirketin attığı adımlarla kıymetli ölçüde geri plana itildi.

Şirket, Ocak ayı başında Reality Labs ünitesinde, birçok metaverse geliştirmeyle kontaklı bilgi mühendisleri, yazılım mühendisleri ve oyun geliştiricilerini kapsayan yüzde 10’luk bir işten çıkarma gerçekleştirdi. Bu gelişme, Mark Zuckerberg’in şirket ismini bile bu vizyona nazaran değiştirdiği metaverse stratejisinden uzaklaşma sinyali olarak değerlendirildi.

Meta’nın dördüncü çeyrek yarar raporu da tabloyu netleştirdi. Şirket, sanal gerçeklik iş kolunun geçen yıl 19,1 milyar dolar (16 milyar avro) ziyan ettiğini, bunun 6,2 milyar dolarlık (5,2 milyar avro) kısmının yalnızca son çeyrekte gerçekleştiğini açıkladı.

Buna karşın Zuckerberg, yatırımcılarla yaptığı görüşmede şirketin genişletilmiş gerçeklik (XR) alanındaki çalışmalarını sürdüreceğini, bilhassa de Ray-Ban iş birliğiyle geliştirilen yapay zekâ takviyeli giyilebilir gözlüklere odaklanacaklarını söyledi.

Uzmanlara nazaran metaverse’in başarısız olmasının ardında birden fazla neden bulunuyor. Omdia’da kıdemli analist olan George Jijiashvili, Zuckerberg’in amacının Apple’ın iOS’una ve Google’ın Android ile uygulama mağazalarına olan bağımlılıktan kurtulmak olduğunu belirtiyor. Meta’nın, metaverse’i bir sonraki büyük bilişim platformu olarak konumlandırıp bu alanın lideri olmayı amaçladığını ifade eden Jijiashvili, lakin bu tezli gayenin teknoloji gerçekliğiyle örtüşmediğini söylüyor.

Jijiashvili’ye nazaran metaverse vizyonu, başta gözlük ve başlık teknolojileri olmak üzere donanımdaki süratli ilerlemelere bağlıydı; fakat bu gelişmeler beklenen süratte gerçekleşmedi. Cambridge Üniversitesi’nden etkileşimli sistemler mühendisliği profesörü Per Ola Kristensson da sanal gerçeklik başlıklarının günlük kullanım açısından önemli sıkıntılar yarattığını belirtiyor. 2022’de yürüttükleri bir çalışmada iştirakçilerden bir haftalık 40 saatlik mesaiyi büsbütün sanal bir çalışma ortamında geçirmelerini istediklerini anlatan Kristensson, bunun mümkün olduğunu lakin iştirakçilerin tecrübeden hoşlanmadığını söylüyor.

Araştırmaya katılanlar daha düşük verimlilik algısı, daha yüksek hayal kırıklığı, artan korku, simülatör hastalığı ve göz yorgunluğu bildirdi. Kristensson, kablolarla uğraşma, bir yudum kahve içmek için başlığı kaldırma üzere küçük lakin daima aksaklıkların tecrübesi zorlaştırdığını vurguluyor. Ayrıyeten metaverse’in kullanıcılara ve şirketlere gereğince güçlü bir teşvik sunmadığını, “Facebook’ta yaşar üzere bir sanal dünya” fikrinin zayıf bir vizyon olduğunu lisana getiriyor.

Meta, “metaverse” teriminden uzaklaşsa da istikamet büsbütün sanal dünyalardan kopmuş değil. Zuckerberg, Reality Labs yatırımlarının büyük kısmının bundan sonra gözlükler ve giyilebilir aygıtlara yönlendirileceğini, Horizon platformunun mobilde büyütülmesinin ve sanal gerçekliğin kârlı bir ekosisteme dönüştürülmesinin hedeflendiğini söyledi. Gartner da daha evvel 2026’ya kadar her dört şahıstan birinin günde en az bir saatini metaverse’te geçireceğini öngörmüş, fakat daha sonra metaverse’in tek bir teknoloji ya da uygulama değil, birden fazla ögenin birleşimi olduğunu vurgulamıştı.

Kristensson üzere araştırmacılar, odağın XR ve yapay zekâ entegrasyonuna kaymasını yeni fırsatlar olarak görüyor. Ona nazaran artırılmış gerçeklik gözlükleri, fizikî dünyayı algılayıp dijital bilgileri yansıtabilen birer yapay zekâ arayüzüne dönüşebilir. Bu cins teknolojilerin, yeni kuşak genel hedefli robotlarla etkileşimde de dönüştürücü bir rol oynayabileceği, kullanıcıların mesken robotlarına karmaşık sesli komutlar yerine daha doğal yönlendirmeler verebileceği belirtiliyor.

Öte yandan Decentraland üzere sanal dünyalar, metaverse heyecanının sönmesini olumsuz değil, tersine özgürleştirici görüyor. Decentraland Vakfı’ndan Kim Currier, metaverse olarak isimlendirilen internet vizyonunun abartılı beklentiler yarattığını, artık odağın şirket şovlarından çok topluluk odaklı etkinliklere kaydığını tabir ediyor. Platformda ayda yaklaşık 24 topluluk tarafından düzenlenen aktiflik yapıldığı ve kullanıcıların sırf tüketmek için değil, katkı sağlamak için geldiği belirtiliyor.

Genç kullanıcılar ortasında tanınan olan Roblox ve Fortnite üzere oyun platformlarının başarısı da kullanıcı merkezli yaklaşımın değerini gösteriyor. Jijiashvili’ye nazaran Meta’nın Horizon’u taşınabilir odaklı büyütme atılımı de bu eğilime bir cevap niteliğinde. Uzmanlar, insanların giderek daha dijital ve ilişkili dünyalarda yaşamak istediği konusunda Meta’nın büsbütün haksız olmadığını, lakin kullanıcıların 2021’de sunulan metaverse versiyonunu istemediğini belirtiyor. Gelecekte bunun farklı bir evrimle, mevcut platformların dönüşümüyle ya da büsbütün yeni oyuncularla şekillenebileceği tabir ediliyor.

Kaynak: Sözcü