5 bin yıllık sırrı birkaç kum tanesi çözdü

Uzun müddettir, Stonehenge’in dev taşlarının Galler ve İskoçya’dan Salisbury Ovası’na getirildiği biliniyor. Lakin birtakım araştırmacılar, bu taşların Neolitik beşerler tarafından değil, Britanya’yı kaplayan buzullar aracılığıyla doğal olarak taşındığını savunuyordu. Bu görüşe nazaran, buzullar taşları Salisbury Ovası’na kadar sürüklemiş olmalıydı.

Curtin Üniversitesi’nden jeologlar ise gelişmiş mineral parmak izi teknikleri kullanarak bu iddiayı test etti. Araştırmacılar, şayet buzullar taşları getirmiş olsaydı, Salisbury Ovası’nda milyonlarca mikroskobik mineral adedinden oluşan bariz bir iz bırakmış olmaları gerektiğini belirtti. Fakat yapılan tahliller, son buzul çağında, yani 20–26 bin yıl evvel, bölgeye bu tıp bir gerecin ulaşmadığını gösterdi.

Çalışmanın başyazarı Dr. Anthony Clarke, bulguların buzul taşınımını muhtemel kılmadığını ve mevcut görüşlerle uyumlu biçimde taşların Neolitik beşerler tarafından kızaklar, silindirler ve ırmaklar kullanılarak taşındığını söyledi.

Stonehenge’in en şaşırtan taraflarından biri de taşların kökenleri oldu. Büyük sarsen taşları alanın yaklaşık 24 kilometre kuzeyinden gelirken, iki ila beş ton tartısındaki Mavi taşlar (bluestone) Galler’deki Preseli Tepeleri’nden, altı tonluk altar taşı ise en az 750 kilometre uzaklıktaki kuzey İskoçya’dan geliyor.

Araştırmacılar, Salisbury Ovası etrafındaki ırmaklardan toplanan 700’den fazla zirkon ve apatit adedini inceledi. Bu mineraller, içerdikleri uranyumun kurşuna dönüşme oranı sayesinde adeta jeolojik bir saat üzere çalışıyor. Sonuçlar, kum tanelerinin yaş dağılımının ne Galler’deki bluestone’lara ne de İskoçya’daki altar taşına ilişkin bir iz taşıdığını ortaya koydu.

Çalışmaya nazaran, Salisbury Ovası’ndaki tortular uzun vakit içinde tekrar tekrar işlenmiş ve buzullar tarafından taşınmış büyük bir materyal girdisine işaret etmiyor. Eş muharrir Prof. Chris Kirkland, bölgenin buzul tesiriyle değil, uzun vadeli jeolojik süreçlerle şekillendiğini belirtti. Bu da Stonehenge taşlarının buzullar yerine beşerler tarafından taşındığı sonucunu güçlendiriyor.

Bilim insanları, bu bulguların Neolitik toplumların sanılandan çok daha örgütlü, kararlı ve teknik açıdan uzman olduğunu gösterdiğini vurguluyor. Taşların uzun aralıklarda deniz yoluyla taşınıp, akabinde karada kızaklar ve hazırlanan yollarla sürüklenmiş olabileceği ihtimali, Stonehenge’in arkasındaki insan emeğine ve toplumsal tertibe bakışı tekrar şekillendiriyor.

Kaynak: Sözcü